زعفران

مدت زمان زیادی است که زعفران به عنوان یک ماده غذایی مفید شناخته شده است. شاید تا به حال از خواص بیشمار زعفران از مادرتان و یا مادر بزرگ هایتان در درمان  ناراحتی های پوستی شنیده باشید.زعفران  یکی از گرانترین چاشنی هاست که قیمت آن ارزش آن را ثابت می کند. یک ماده مفید برای تصفیه و پاکسازی پوست است.دارای مواد ضد باکتریایی برای درمان آکنه است.بسیاری افراد بر این ادعا که زعفران در روشن تر کردن پوست موثر است ,پافشاری می کنند.زعفران در از بین بردن آلودگی ها و نا خالصی  های روی پوست نقش موثری ایفا می کند.تنها ایرادی که از زعفران می توان گرفت ,قیمت زیاد آن است ,اما خوشبختانه مقدار بسیار کمی از آن برای بهره وری از منافع بیشمار آن کافی است. پوست درخشاندر فصل زمستان,گاهی پوست افراد خشک و تیره رنگ می شود.از ترکیب زعفران و عسل برای بازگرداندن لطافت و درخشندگی به پوست  می توان استفاده کرد.چند رشته زعفران را به یک قاشق عسل اضافه کنید.آنها را باهم ترکیب کنید و به پوست صورت بزنید.ویژگی آبرسانی عسل و درمان کنندگی زعفران, گردش خون را در پوست بهبود می بخشد و درخشندگی را به پوست باز می گرداند . روشن کردن پوستچند رشته زعفران را در مقداری شیر بریزید(بخیسانید) تا زمانیکه رنگ شیر تغییر رنگ دهد وخواص زعفران وارد شیر شود.مدت زمان نیم ساعت برای این کار کافی است. وسپس مقداری پودر سندل سفید را به آن اضافه کنید واز این ماسک تهیه شده به صورت و گردن خود بزنید.۱۵ تا ۲۰ دقیقه صبر کنید وبعد بشویید.استفاده مکرر از این ماسک به روشن تر شدن پوست کمک می کند. از بین بردن تیرگی ناشی از آفتاب سوختگیزعفران را در شیرپرچرب به مدت یک شب بخیسانید.بعد از این مدت با انگشت آن را ترکیب کنید و به پوست برنزه شده بزنید.این ترکیب به طرز موثری اثر آفتاب سوختگی را از بین می بردو همچنین درخشندگی رابه پوست باز می گرداند. جوانسازی پوستاز پاک کننده ها برای تمیز کردن پوست استفاده می کنید, اما اگر نوع طبیعی آن را ترجیح می دهید ,زعفران را با گلاب ترکیب کنید تا زمانی که رنگ زعفران با  گلاب ترکیب شود و با یک پنبه تمام صورت را آغشته کنید.بعضی از خانم ها, زعفران را با آب گرم وان حمام خود, تر کیب می کنند.این کار پوست را برای مدت زمان طولانی تری از پیری حفظ می کند و پوست جوانی خود رابه مدت طولانی تری حفظ می کند. رهایی از آکنه هااگر پوست شما مستعد جوش و آکنه است از ترکیب زعفران و چند برگ ریحان برای رهایی از شر آکنه ها استفاده کنید.خاصیت ضد باکتریایی این ترکیب عفونت  های ناشی از آکنه را از بین می برد.ماسک آماده شده را به صورت آکنه ای بزنید و اجازه دهید تا خشک شود و بعد با آب بشویید.اما شما با استفاده مداوم از این ترکیب می توانید اثر آن را بر روی آکنه ها ببینید. طریقه نگهداری از زعفرانبه دلیل گران بودن قیمت زعفران ,باید طریقه نگهداری آن را نیز یاد بگیریم.زعفران را باید در یک ظرف غیر قابل نفوذ از هوا(ترجیحآ ظرف شیشه ای در دار) و در جای خشک و خنک و به دور از نور و رطوبت نگهداری کرد.اگر از زعفران به روش گفته شده نگهداری کنیم می توانیم به مدت چندین سال از تغییر رنگ و خواص آن جلوگیری کنیم واز اثرات معجزه گر آن بهره ببریم. انواع تقلبی از زعفران وارد بازار شده است و ما باید خیلی زرنگ باشیم تا بتوانیم نوع اصل آن را از نوع تقلبی آن تشخیص دهیم .بسیاری از فروشندگان محصولی با کیفیت پایین , که در واقع زعفران و ترکیبی از مواد رنگی است را به مشتریان می فروشند.زعفران اصل دارای رنگ قرمز تیره و نوک آن نارنجی می باشد.باید توجه داشته باشید که به هیچ وجه رنگ آن شامل رنگ ها وی ا لکه های سفید وزرد نیست.راه دیگری برای تشخیص زعفران اصل اینست که به مدت ۱۵ دقیقه آن را در آب بخیسانید. مدت زمانی که زعفران اصل برای رنگ دهی و بوی مطلوب آن ,نیاز دارد ۱۵ دقیقه است اما اگر به محض اینکه آن را در آب ریختید و رنگ آن در آب مشخص شد وب وی زعفران را حس نکردید,مطمئن شوید که تقلبی است.البته که نوع پودر شده آن هم در بازار موجود است که ما توصیه می کنیم به دلیل اینکه رنگ آن  برای تشخیص اصل بودن آن  قابل شناسایی نیست ,سعی کنید رشته های آن را خریداری کنید.

تشخیص زعفران‌های اصلی از روی سرشاخه کلاله زعفران ساده‌ترین روش محسوب می‌شود چرا که سرشاخه‌های کلاله زعفران سه شاخه و قسمت بالای آن شیپوری بوده که هرچه پایین‌تر می‌آید باریک‌تر می‌شود، البته چنانچه زعفران‌ها پودرشده باشند تنها با دستگاه‌های آزمایشگاهی قابل‌تشخیص هستند. * اگر کلاله‌های زعفران بسیار براق باشد باید به آن شک کرد و آن را به آزمایشگاه فرستاد.* ریشک ذرت، مستقیم، ولی پرچم زعفران انحنا دارد. * تکه‌های زعفران را روی شعله گاز بوتان قرار داده در این حالت زعفران خالص به رنگ بنفش یا نارنجی در می‌آید که به پتاسیم آن مربوط می‌شود؛ اما در مورد زعفران تقلبی رنگ زرد ایجاد می‌شود. * اگر تارهای زعفران را بین کاغذ کاهی بگذاریم و کمی فشار دهیم نباید لکه چربی باقی بگذارد اگر چنین باشد به احتمال قوی زعفران تقلبی است. * رنگ تارهای زعفران در بنزین نامحلول است یعنی اگر تار زعفران را در بنزین بیندازیم نباید بنزین را رنگین کند. * اگر چند تار زعفران را در یک لیوان آب جوش بیندازیم بعد از حدود ۵ دقیقه نباید رنگ تارهای آن سفید شود؛ اگر چنین شود زعفران تقلبی است. * رنگ؛ بو و مزه زعفران برای اهل شناخت آن محک قاطعی است. مزه زعفران اصلی کمی تلخ ولی مطبوع و بوی زعفران کمی تند است.

برای بهبود عملکرد سیستم گوارش و افزایش اشتها مفید است. از آن جا که طبیعت گرم دارد، سرفه و سرماخوردگی را درمان می کند. نفخ و اسید معده را از بین می برد. به شیر ولرم زعفران اضافه کنید و قبل از خواب بخورید تا خواب راحت داشته باشید. زعفران حل شده در شیر، خشکی و خارش پوست را از بین می برد. از آن جا که به گردش خون کمک می کند، اختلالات کلیه، مثانه و کبد را درمان می کند. از درد قاعدگی می کاهد. علاوه بر تصفیه خون، خاصیت ضدالتهابی نیز دارد. ماساژ دادن لثه با آب زعفران، التهاب و زخم دهان را از بین می برد. بررسی های اخیر نشان می دهد که زعفران دارای خاصیت ضدسرطانی است. با اضطراب و افسردگی مقابله می کند. استفاده موضعی از زعفران، زخم و سوختگی ها را سریع تر بهبود می بخشد. برای کاهش دادن کلسترول خون بسیار موثر است. کارتنوئید موجود در آن از بروز تومورهای پوستی پیشگیری می کند ودردهای آرتریت را تسکین می بخشد.

افسردگی با نرخ شیوعی برابر با ۲۱ درصد جمعیت کل و در تمام رده‌های سنی کشورهای توسعه، یک اختلال جدی در جامعه‌ی امروز است. زعفران به عنوان یک گیاه درمانی، در طب سنتی ایرانی برای افسردگی مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است، بنابراین محققان بر آن شدند که اثربخشی این گیاه را در درمان افسردگی خفیف تا متوسط در یک کارآزمایی بالینی شش هفته‌ای ارزیابی کنند. سی بیمار سرپایی بزرگسال که برای افسردگی تحت مصاحبه‌ی بالینی قرار گرفتند، در این آزمایش شرکت کردند. شرکت‌کنندگان یک رتبه‌ی پایه (حداقل ۱۸) در مقیاس درجه‌بندی افسردگی همیلتون داشتند. در این آزمایش تک-مرکزیِ دو سو کور، شرکت‌کنندگان به صورت تصادفی برای یک مطالعه‌ی شش هفته‌ای انتخاب شدند. افراد حاضر در این مطالعه به دو گروه تقسیم شدند. در گروه یک به شرکت‌کنندگان یک کپسول زعفران (۳۰ میلی‌گرم در روز) داده می‌شد و در گروه دو شرکت‌کنندگان یک کپسول ایمی‌پرامین ضد افسردگی (۱۰۰ میلی‌گرم در روز) دریافت می‌کردند. نتایج نشان داد که این گیاه در این دوز به اندازه‌ی ایمی‌پرامین در درمان افسردگی خفیف تا متوسط موثر است. در مطالعه‌ی دیگری که در مجله‌ی “پزشکی مکمل و یکپارچه” منتشر شد، ۶۰ شرکت‌کننده‌ی بزرگسال مبتلا به اضطراب و افسردگی به صورت تصادفی انتخاب شدند. تعدادی از این افراد دو بار در روز و به مدت ۱۲ هفته یک کپسول زعفران ۵۰ میلی‌گرمی و تعدادی دیگر کپسول پلاسبو (دارونما) دریافت کردند. پرسشنامه‌ی افسردگی بک (BDI) و پرسشنامه‌ی اضطراب بک (BAI) به عنوان پایه، شش و ۱۲ هفته پس از شروع دارو استفاده شد. پنجاه و چهار شرکت‌کننده به طور کامل در این آزمایش حضور داشتند. نتایج نشان دادند که در طول ۱۲ هفته، مکمل زعفران در مقایسه با دارونما اثر قابل‌توجهی در نمرات BDI و BAI داشت

تحلیل ماکولار یکی از بیماری های چشمی ناشی از پیری است. پژوهشگران استرالیایی در مطالعات خود دریافتند که زعفران دارای یکی از فاکتورهای کلیدی در پیشگیری از کاهش قدرت بینایی و نابینایی است.این مطالعات که در یکی از مراکز چشم پزشکی و تحقیقات بینایی استرالیا انجام شد، نشان داد که گیاه زعفران اثرات قابل ملاحظه ای بر روی ژن هایی دارد که عملکرد سلول های بینایی را تنظیم می کنند.در ادامه این تحقیق، تعدادی از بیماران مبتلا به تحلیل ماکولار وابسته به سن (نوعی عارضه چشمی ناشی از پیری)، مورد آزمایشات بالینی قرار گرفتند. در این بررسی ها مشخص شد که درمان به موقع این بیماران با مکمل های حاوی عصاره زعفران می تواند آسیب وارده به سلول های بینایی را ترمیم نماید. براساس این پژوهش، عصاره زعفران نه تنها سلول های گیرنده نوری در چشم را از تخریب حفظ می کند، بلکه می تواند از بیماری هایی همچون تحلیل ماکولار و التهاب رنگدانه ای شبکیه چشم (نوعی بیماری چشمی ژنتیکی و مهم ترین عامل شب کوری) پیشگیری نموده و همچنین آنها را بهبود بخشد.  

زعفران به ویژه بعد از آسیاب شدن باید دور از نور و رطوبت و در جام شیشه‌ای نگهداری شود. زیرا با توجه به این که اسانس (مواد معطر) زعفران قابل تبخیر شدن است در صورت نگهداری نامناسب، به مرور زمان اسانس آن تبخیر شده و از اثرات دارویی و طعم و مزهٔ آن کاسته می‌شود و مرغوبیت آن از دست می‌رود. البته بعضاً در اکثر مواقع زعفران تا۱یا۲ماه بعداز برداشت بو و عطر دارد اشتباه رایج در این است که اکثراً فکر می‌شود که زعفران باید بو و عطر زیاد بدهد؛ زعفران بعد از ۲ماه خشک می‌شود بویش می‌پرد وقتی آسیاب می‌شود و مرطوب می‌شود مجدد بو و عطر می‌گیرد، پس در همه مواقع سال زعفران بوی تازگی که تازه جمع شده باشد را نمی‌دهد؛ بنابراین بهتر این است که برای نگهداری خواص زعفران مقداری از آن را که می‌خواهند در طول یک هفته استفاده نمایند را آسیاب نموده و در جام شیشه‌ای در بسته‌ای قرار دهند.

مصرف بیش از حد آن در دوران قاعدگی، میزان اضطراب را افزایش می دهد. مصرف زیاد آن باعث تغییر رنگ پوست می شود. به علت دارا بودن طبیعت گرم ممکن است منجر به اسهال، از دست دادن آب بدن و ترشح خون از طریق ادرار شود. مصرف آن به زنان باردار توصیه نمی شود.

تقریباً تمام زعفران در کمربندی کشت می‌شود که به مدیترانه در غرب و مناطق کوهستانی کشمیر در شرق محدود است. سایر قاره‌ها به جز قطب جنوب، مقدار اندکی زعفران تولید می‌کنند. در سال ۱۹۹۱، تقریباً ۳۰۰ تن (۳۰۰۰۰۰ کیلوگرم) از تمام رشته‌ها و پودر به‌طور سالانه جمع می‌شوند، که ۵۰ تن (۵۰۰۰۰ کیلوگرم) زعفران با کیفیت است. ایران با فاصله زیاد، مهمترین تولیدکننده جهان است: در سال ۲۰۰۵ ایران ۲۳۰ تن (۲۳۰۰۰۰ کیلوگرم) رشته خشک شده تولید کرد که ۹۳٫۷ حجم تولید جهانی را تشکیل می‌داد؛ اکثر تولیدات ایران صادر می‌شوند. در همان سال، یونان با تولید ۵٫۷ تن (۵۷۰۰ کیلوگرم) در رده دوم قرار گرفت. مراکش و منطقه مورد جدال کشمیر، هر یک با تولید ۲٫۳ تن (۲۳۰۰ کیلوگرم) در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. رده‌بندی تولید جهانی به ترتیب شامل ایران، یونان، مراکش، منطقه کشمیر، آذربایجان، اسپانیا و ایتالیا می‌باشد. در ایران، بزرگترین تولیدکننده جهان، استان خراسان سابق که در شمال شرق این کشور واقع است، و در سال ۲۰۰۴ به سه استان تقسیم شد، ۹۵ درصد زعفران ایران را تولید می‌کنند: کرانه‌های بیرجند، قائن، فردوس و بشرویه در استان خراسان جنوبی، به همراه مناطق مجاور گناباد و تربت حیدریه در استان خراسان رضوی مناطق کلیدی کشت زعفرانند. در سال‌های اخیر افغانستان کشت زعفران را از سر گرفته‌است. با وجود تلاش‌های گسترده برای کشت در کشورهایی مانند انگلستان، استرالیا، آلمان و سوئیس، تنها مناطق انتخابی در شمال و مرکز اروپا به کشت زعفران ادامه می‌دهند. در میان آن‌ها روستای کوچک «موند» در سوئیس در بخش کانتون قرار دارد که تولید سالانه زعفران آن به چندین کیلوگرم می‌رسد. در مقیاس خرد، در تاسمانی، چین، مصر، فرانسه، اسرائیل، مکزیک، نیوزلند، ترکیه (به ویژه سافران‌بولو)، کالیفرنیا و آفریقای مرکزی، زعفران کشت می‌شود. < علت هزینه بالای زعفران، دشواری استخراج دستی تعداد کلاله‌هایی می‌باشد که تنها بخش از گیاه زعفران هستند که عطر و طعم مورد نظر را دارا می‌باشند. برای به دست آوردن بازده سودآور زعفران، به تعداد گزافی گل نیاز است. بدست آوردن ۱ پوند (۰٫۴۵ کیلوگرم) زعفران خشک تقریباً به ۵۰۰۰۰ گل نیاز دارد، که باید به زمینی معادل یک میدان فوتبال در حدود ۷۱۴۰ متر مربع کشت شود. مطابق تخمینی دیگر، برای تولید یک پوند زعفران خشک، به ۷۵۰۰۰ گل نیاز است. این تعداد به‌طور چشم‌گیری به اندازه کلاله هر گیاه زعفران وابسته است. یکی دیگر از دشواری‌های به دست آوردن زعفران، شکوفه دهی هم‌زمان و زودگذر این گیاه می‌باشد. از آن جا که بسیاری از گل‌های زعفران باید به ثمر بنشینند، حتی برداشت مقادیر بسیار اندک زعفران خشک، می‌تواند کاری دیوانه‌کننده و متضمن حدوداً ۴۰ ساعت کار دشوار باشد. در کشمیر، هزاران تولیدکننده باید به‌طور مداوم به مدت یک یا دو هفته در طول شبانه روز کار کنند. کلاله‌ها، باید پس از خارج شدن به سرعت خشک شوند، تا مبادا به گونه‌ای تجزیه شوند، یا کپک زنند که نتوان آن‌ها را به بازار عرضه کرد. روش سنتی خشک کردن شامل پهن کردن کلاله‌های تازه در پرده‌های دارای شبکه ریز می‌باشد، آن‌ها بر فراز زغال‌های داغ یا اتاق‌های اجاق گرم با رسیدن دما به ۳۰–۳۵ درجه سانتی‌گراد، به مدت ۱۰ الی ۱۲ ساعت می‌پزند. بعد از آن، گونه‌های خشک شده ترجیحاً در ظروف شیشه‌ای محافظت شده در برابر ورود اکسیژن نگهداری می‌شوند. مقادیر فله‌ای کم کیفیت زعفران هر پند بیش از ۵۰۰ دلار آمریکا به فروش می‌رسند؛ هزینه‌های خرده فروشی برای مقادیر کمتر، ممکن است ده برابر بیشتر از آن مقدار باشند. در کشورهای غربی، قیمت خرده فروشی زعفران، به‌ازای هر پوند ۱۰۰۰ دلار می‌باشد. در سایر مکان‌ها، قیمت‌ها متنوع اند، اما به‌طور میانگین کمتر از این میزان می‌باشند. قیمت‌های بالا تا حدودی به وسیله مقادیر اندک مورد نیاز در آشپزخانه‌ها مصرف می‌شود: حداکثر چند گرم در استفاده دارویی و حداکثر چند رشته در استفاده دارویی؛ در هر پوند بین ۷۰۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰ رشته وجود دارد. . خریداران باتجربه زعفران هنگام سنجیدن خریدهایشان، قوانینی دارند. آن‌ها به دنبال رشته‌هایی هستند که رنگ قرمز روشن، اندکی رطوبت و قابلیت ارتجاعی نشان می‌دهند. آن‌ها رشته‌های دارای رنگ قرمز آجری (نشان دهنده کهنه بودن)، و خرده‌های جمع‌آوری شده در ته ظرف را که به دلیل کهنه بودن شکننده شده‌اند، نمی‌خرند. این نمونه‌های کهن‌سال، به احتمال زیاد پیرامون فصل برداشت، یعنی ژوئیه، در مرض فروش قرار می‌گیرند، خرده فروشان در این زمان سعی می‌کنند تا موجودی کهنه خود را به فروش برسانند و برای کشت‌های جدید فضا ایجاد نمایند. خریداران ترجیح می‌دهند که تنها از رشته‌های فصل تازه استفاده شود. عمده‌فروشان و خرده‌فروشان معتبر زعفران سال برداشت یا دو سال مربوط به برداشت را قید می‌کنند؛ یک برداشت در اواخر سال ۲۰۰۲ با عنوان “۲۰۰۲|۲۰۰۳” نشان داده می‌شود.

مطالعات متعدد نشان می‌دهند که زعفران در مواجهه با اختلالات یادگیری و حافظه موثر است. در یک مطالعه‌ی مشابه، تجویز ۳۰ میلی‌گرم زعفران در روز، بهبودی را در وضعیت بیماران مبتلا به بیماری آلزایمر نشان داد. همچنین عصاره‌های کروسین و اتانولی زعفران اثرات ضد افسردگی را در جوندگان نشان داد. مکمل‌های زعفران همچنین موجب بهبود وضعیت خلق و خوی افراد در مطالعات دیگری شده‌است. عصاره‌ی آبکی زعفران حتی در بیماران مبتلا به اسکیزوفرن، بدون بروز هر گونه عوارض جانبی جدی پذیرفته می‌شود. درمان با عصاره‌ی زعفران همچنین برخی از اثرات نوروتوکسیک را کاهش داده است. عصاره‌های مشابه حتی تولید انتقال‌دهنده‌های مهم عصبی مثل دوپامین و گلوتامات را افزایش دادند. همچنین ثابت شده‌است که این ادویه حافظه را نیز بهبود می‌دهد. مطالعات همچنین نقش حفاظتی زعفران را در ایسکمی مغزی (عدم تامین خون کافی برای مغز) نشان می‌دهند. مطالعات مقدماتی نیز به توانایی زعفران در درمان افسردگی اشاره دارند. این مزایای شناختی زعفران را می‌توان به آنتی‌اکسیدان‌های قدرتمند آن نسبت داد. با این حال، مهم است توجه داشته باشید که اگر زعفران در دوزهای بسیار بالا مصرف شود، می‌تواند کشنده باشد. قبل از استفاده از آن حتما با پزشک خود مشورت کنید.

ستفاده از زعفران به هر شکل و در هر فرآورده‌ای حداکثر تا روزی یک‌دهم گرم برای یک فرد بالغ مجاز است. در مصرف‌های دارویی نیز مقدار مجاز مصرف، حداکثر ۱ گرم است. مصرف بیش از ۳ گرم زعفران باعث خونریزی شدید، سقط‌جنین و در مواردی منجر به مرگ می‌شود. البته در دنیا گزارش‌هایی مبنی بر مصرف ۵ تا ۹ گرم زعفران که مرگ و میر به دنبال داشته، ارائه شده است.

زعفران در غذاهای اروپایی، آفریقای شمالی و آسیایی به کار می‌رود. متخصصان رایحه آن را شبیه عسل به همراه طعم چوبی، یونجه مانند و خاکی توصیف می‌کنند؛ براساس ارزیابی دیگر، زعفران طعم یونجه را می‌دهد، اما فقط کمی تلخ‌تر است. از آن جا که دارای یک رنگ زرد-نارنجی درخشان می‌باشد، در سراسر جهان در همه چیز از پنیر، شیرینی و نوشیدنی گرفته تا محصولات پخته شده، ادویجات، غذاهای گوشتی و سوپ‌ها به کار می‌رود. در زمان‌های قدیم، بسیاری از غذاها به دلیل مقادیر بازدارنده فراوان مشهور بودند. اغلب به دلیل بالا بودن قیمت زعفران، این ادویه ارزشمند، به وسیله گلرنگ یا زردچوبه، رقیق یا جایگزین می‌شود. هر دو این‌ها رنگ خوبی دارند، اما طعمشان با زعفران فرق دارد. از زعفران در صنعت شیرینی‌سازی و مشروبات الکلی استفاده می‌شود؛ این رایج‌ترین کاربرد زعفران در ایتالیا است. چارتریوس، ایزارا و استرگا انواعی از نوشیدنی‌های الکلی هستند که زعفران نقش فراوانی در ایجاد طعم و رنگ آن‌ها دارد. رشته‌های زعفران قبل از افزوده شدن به غذا، به مدت ۱۰ دقیقه در آب یا شراب قرار می‌گیرند. این فرایند رنگ و طعم زعفران را استخراج می‌کند؛ زعفران پودر شده به این مرحله نیاز ندارد. سپس این محلول خیس خورده به غذای داغ در حال پخت افزوده می‌شود، و به رنگ و طعم اجازه می‌دهد که پخش شود. این موضوع برای آماده کردن محصولات پخته شده یا سس‌های غلیظ بسیار حیاتی است. در اسپانیا، ایران، هند، پاکستان و سایر کشورها، رشته‌ها، چاشنی محبوبی برای برنج به‌شمار می‌روند. دو مثال برای برنج زعفرانی “زارزوئلاً با خورش ماهی یا سایر غذاهای دریایی و پائلای والنسیایی، یک غذای برنجی-گوشتی خوش‌مزه، می‌باشند. برای درست کردن بویلابیسه فرانسوی، که یک خورش ماهی ادویه‌ای از شهر مارسی است، و غذای ایتالیایی ریزوتوی میلانی، زعفران بسیار حیاتی می‌باشد. نان زعفرانی انواع متنوع سوئدی و کرن‌والی دارد و در سوئد به «لوسکت» (در ادبیات «لوسی کت»، بعد از سنت لوسی) یا «لوسبول» مشهور است. نان دوم یک خمیر نان غنی شده می‌باشد که به‌همراه دارچین، جوز هندی و انگور فرنگی، به آن زعفران اضافه شده‌است. آن‌ها را به‌ویژه در طول ظهور، و مخصوصاً در روز سنت لوسی می‌خورند. در انگلستان، “نان زعفرانی رول” به‌طور سنتی برای جشن‌های سالانه (جشن شادی) یا اهدا به کلیسا تهیه شده‌اند. در غرب کرن‌وال، “نان زعفرانی تی تریت” بزرگ، نمایان‌گر گردش‌ها و فعالیت‌های «مدرسه شنبه متدیست» می‌باشد. اهالی مراکش در غذاهایی که در طاجین سرو می‌شود، ازجمله کتفا (شامی کباب با گوجه فرنگی)، مکوالی (غذای مرغ-بالنگ) و مروزیا (بره تازه که با آلو و بادام تزیین شده‌است) از زعفران استفاده می‌کنند. در برگ مخلوط شرموله که در بسیاری از غذاهای مراکشی نقش طعم دهنده را بازی می‌کند، زعفران عنصری کلیدیست. ازبک‌ها آن را در غذاهای برنجی ویژه که به «پلو ازدواج» مشهور است، به کار می‌برند. در چلوکباب که غذای ملی ایرانیان است، نیز زعفران، از اهمیت خاصی برخوردار می‌باشد. شاید مهم‌ترین جلوه استفاده از زعفران در غذاهای مناطق جنوبی هند، در کاسری بهاث (دسری بر پایه سمولینا از کارانتاکا) باشد. همچنین در غذای آسیای جنوبی بریانی که یک غذای برنج-سبزی تند است، از زعفران استفاده می‌شود (یک مثال بریانی حیدرآباد پاکستانی است). زعفران گوشت و مرغ شبه قاره‌ای را ادویه دار می‌کند، و به ویژه در میان مسلمانان و راجستانی‌ها وارد بسیاری از شیرینی جات شده‌است. تکنولوژی مدرن یک ظرافت تازه به این لیست افزوده‌است: بستنی زعفرانی. شیرینی‌های منطقه‌ای ایجاد شده بر پایه شیر آن را نمایان می‌سازند، در میان آن‌ها گلاب جامن، قلفی، دو کا میثا و لسی زعفرانی قرار دارد؛ آخرین مورد یک نوشیدنی شیرین بر پایه ماست است که نماد فرهنگی به‌شمار می‌رود.

بیش از سه‌هزار سال است که زعفران به یک چاشنی، عطردهنده، رنگ‌دهنده و داروی کلیدی تبدیل شده‌است. زعفران به عنوان یکی از گران‌قیمت‌ترین گونه‌ها بر اساس وزن، شامل کلاله‌هایی است که از گل‌های زعفران گسترش یافته رویشی خارج می‌شوند. طعم تلخ «رشته‌ها» ی خشک‌شده حاصل و عطر یونجه مانند آن‌ها موجب شناسایی‌شان می‌شود. زعفران در حیات وحش ناشناخته است؛ احتمالاً خودرو و از گونه زعفران تزیینی می‌باشد که ریشه آن به کرت یا آسیای مرکزی بر می‌گردد. زعفران متعلق به جنوب غربی آسیا بوده و در ابتدا در منطقه‌ای از یونان امروزی کشت شده‌است. از عصر باستان تا امروز، تاریخچه زعفران مملو از کاربردهایی در غذاها، نوشیدنی‌ها، و درمان‌های گیاهی سنتی است: از آفریقا و آسیا تا اروپا و آمریکا، رشته‌های قرمز درخشان در آشپزی، ادویجات و انواع نوشیدنی‌ها مورد توجه قرار گرفته‌اند. مردم باستان معتقد بودند که زعفران قادر است معده درد، طاعون و آبله را درمان کند.

سرطان به عنوان دومین علت اصلی مرگ و میر در جهان در نظر گرفته می‌شود. زعفران به عنوان یک گیاه دارویی به دلیل ضد سرطان بودن‌اش شناخته شده‌است، و یک درمان بالقوه و طبیعی سرطان است. در یک آزمایش بالینی تصادفی دوسوکور که در مجله‌ی طب گیاهی اَویسِنا (Avicenna Journal of Phytomedicine) منتشر شده، اثرات زعفران بر واکنش به درمان در بیماران مبتلا به متاستاز کبد مورد بررسی قرار گرفت. سیزده شرکت‌کننده‌ی مبتلا به متاستاز کبد وارد این مطالعه شدند و سپس به دو گروه مختلف تقسیم شدند. هر دو گروه رژیم شیمی درمانی دریافت کردند. شرکت‌کنندگان در گروه ۱ با کپسول زعفران (۵۰ میلی‌گرم و دو بار در روز) در طول دوره‌ی شیمی درمانی تحت درمان قرار گرفتند و به گروه ۲ دارونما داده شد. مجموع طولانی‌ترین قطر برای تمام زخم‌ها و آسیب‌ها قبل و بعد از درمان، به وسیله‌ی سی تی اسکن همراه با تزریق وریدی محاسبه و مقایسه شد. از ۱۳ فردی که در این مطالعه شرکت کرده بودند، شش نفر جدا شدند و هفت نفر تا پایان ادامه دادند. در گروه درمان شده با زعفران، دو شرکت‌کننده واکنش نسبی و کامل (۵۰ درصد) نشان دادند، در حالی که در گروه دارونما، هیچ واکنشی دیده نشد. همچنین، دو مرگ در دارونما و یکی در گروه زعفران رخ داد. این تحقیقات نشان می‌دهند که این گیاه می‌تواند برای بیماران مبتلا به متاستاز کبد و سرطان‌های دیگر مفید باشد.

دم‌نوش زعفران اساساً ضدافسردگی و نشاط‌آور بوده و به بهبود عملکرد دستگاه گوارش کمک می‌کند؛ همچنین مدر (ادرار آور) بوده و نتیجتاً برای شست‌وشوی کلیه‌ها و مثانه مفید است. تسهیل در هضم غذا، رفع نفخ معده، تسهیل گردش خون و خون‌سازی از فواید دیگر آن است همچنین خاصیت آنتی‌اکسیدانی و نتیجتاً ضد سرطانی نیز دارد. (نام علمی: Crocus sativus) زعفران ویژگی سرخوشی داشته و امروزه برخی شرکت‌های دارویی اروپایی از آن به عنوان اینتگراتور ضد افسردگی استفاده می‌کنند. کروسین و سافرانال موجود در زعفران تأثیری مشابه داروی فلوکستین داشته و از بازجذب دوپامین، نوراپی نفرین و سروتونین جلوگیری نموده و بدین ترتیب اثر ضد افسردگی خود را اعمال می‌نماید. کاهش میزان سروتونین منجر به افزایش علائم “PMS” یا سندرم پیش قاعدگی و به ویژه افسردگی می‌شود. نتیجه مطالعات نشان می‌دهد کروسین و سافرانال موجود در زعفران از بازجذب سروتونین جلوگیری کرده و در نتیجه منجر به افزایش مقدار سروتونین و کاهش علائم افسردگی در زنان مبتلا به “PMS” می‌شود. از آنجاییکه افسردگی از مهم‌ترین عوامل کاهش میل جنسی است، بهبود افسردگی موجب افزایش میل جنسی نیز می‌گردد. به‌طور کلی ۸٪ از زوج‌های ایرانی مبتلا به ناباروری هستند و در این میان سهم مردان ۴۰٪ است. تحقیقات اخیر نشان می‌دهد “ROS: Reactive Oxygen Species” یکی از دلایل کاهش باروری در مردان است. به این ترتیب که “ROS” به ویژه رادیکال‌های آزاد، سبب پراکسیداسیون اسیدهای چرب و آسیب به غشای سلولی اسپرم و محتوای ژنتیکی آن می‌گردد و در نتیجه سبب مختل شدن تحرک اسپرم و همچنین آسیب به DNA می‌شود و در نتیجه منجر به لقاح ضعیف می‌گردد. کاروتنوئیدهای موجود در زعفران به ویژه کروسین و کروستین که آنتی‌اکسیدان می‌باشند با جلوگیری از فعالیت “ROS” از اکسیداسیون اسیدهای چرب در غشا جلوگیری کرده و در نتیجه سبب افزایش تحرک و بهبود مورفولوژی اسپرم و همچنین عملکرد جنسی آقایان می‌گردد. زعفران با محدودسازی سنتز RNA و DNA در سلول‌های سرطانی، قطع واکنش‌های زنجیره‌ای رادیکال‌های آزاد، از طریق فعالیت آنتی‌اکسیدانی ترکیبات خود در پیشگیری و بهبود سرطان کمک می‌کند. همچنین ترکیبات کاروتنوئیدی بر آنزیم “Topoisomerase 2” برهم کنش دارد که این خاصیت به فعالیت سیتوتوکسیکی زعفران بر می‌گردد و سبب آپپتوز سلول‌های سرطانی می‌شود. زعفران به عنوان طعم دهندهٔ غذا و برای رنگ پارچه، در کشورهای در حال توسعه و توسط صنعت گران به مقدار زیاد استفاده می‌شود. در طب سنتی، زعفران به عنوان مسکن، خلط آور، محرک جنسی و معرق، کاربرد دارد. در گزارش‌های داستان گونهٔ مربوط به مناطق استوایی آسیا، از خمیری نام برده شده که مخلوطی از زعفران و چوب صندل است و این خمیر امروز همچون گذشته به صورت مرهمی آرامش بخش برای پوست‌های خشک مصرف می‌شود.

ایرانیان ضمن صدور زعفران به بسیاری از نقاط جهان باستان، خواص آن را به یونانی‌ها، رومی‌ها، چینیها و اقوام سامی از جمله عرب‌ها معرفی کردند و شیوه زراعت آن را در سده‌های اول تا چهارم هجری به امت‌های اسلامی اطراف مدیترانه آموختند. به این ترتیب که نخستین زعفران کاری به وسیله ایرانیان تبعید شده توسط معاویه در نواحی شام دایر شد، سپس کاشت زعفران در شمال آفریقا و اندلس (اسپانیای اسلامی) و صقلیه (سیسیل) رواج یافت و اقوام ایرانی همچون رستمیان و بنوطبری در انتقال فرهنگ زعفران کاری مؤثر بودند. مستندات تاریخی تاریخچه زعفران بیانگر این واقعیت است که ایرانیان از روزگاران کهن به زر و زعفران علاقه و توجهی زیاد داشته‌اند، به‌طوری‌که در جشن‌ها و سرورها و مجالس بزم و نشاط مانند عروسی‌ها و اعیاد، یا استقبال از بزرگان و زائران زر و زعفران نثار قدم‌ها می‌کردند. در برپایی با شکوه‌تر این‌گونه آئین‌ها، ضمن آذین‌بندی و آینه‌بندان، سکه‌های زرین و سیمین را به همراه زعفران و گل و نقل بر سر عروس و داماد یا شخصیت‌های مورد نظر و گاهی همه حاضران در این‌گونه مراسم می‌ریختند. در برخی از مراسم زعفران را به تنهایی یا همراه با مشک و عنبر و عود دود می‌کردند و گلاب می‌پاشیدند. در عصر هخامنشیان نیز زعفران برای تزئین گرده‌های نان و معطر کردن خوراک‌ها به کار می‌رفته‌است. در دوره پارت‌ها زعفران ایران به یونان و روم فرستاده می‌شد، بعداً چین هم از مشتریان زعفران ایران شد. در عصر ساسانیان کاشت زعفران در قم نیز رایج شد و مرغوبیت محصول آن‌ها شهرت یافت. در همان روزگار زعفران در پرداخت کاغذهای گران‌قیمت کاربرد پیدا کرد، اما پیشتر از آن محلول زعفران به عنوان مرکب تحریر استفاده می‌شد و تا قرن‌ها بعد در ترکیب مرکب‌های تحریر مرغوب به کار می‌رفته‌است.

با وجود قیمت بالای زعفران، این ماده به عنوان رنگ پارچه به ویژه در چین و هند به کار می‌رود. این رنگ در دراز مدت ناپایدار است؛ رنگ زرد و نارنجی به سرعت به یک زرد رنگ پریده کرمی بدل می‌شود. حتی در همان دم، زعفران پرچم، یک رنگ زرد و نارنجی درخشان را ایجاد می‌کند؛ افزایش غلظت زعفران سایه‌های قرمزی را در پارچه فراهم می‌کند. لباس رنگ شده با زعفران به‌طور سنتی برای جشن‌های تشریفاتی مهیا می‌شد، بر این دلالت داشت که زعفران نقشی کلیدی بر عهده دارد. در قرون وسطی در ایرلند و اسکاتلند راهبان یک لباس کتان بلند به نام «لینه» به تن می‌کردند، که به‌طور سنتی با زعفران رنگ می‌شد. در بافت‌شناسی، هایماتوزیلین-فلوکسین-زعفران (رنگ‌آمیزی اچ‌پی‌اس) و رنگ‌آمیزی موات به عنوان رنگ‌آمیزی بافت‌ها برای ایجاد ساختارهای بیولوژیک قابل مشاهده تر زیر میکروسکوپ استفاده می‌شوند. زعفران رنگ کلاژن را زرد می‌کند. تلاش‌های فراوانی برای جایگزینی زعفران با رنگ‌دهنده‌ای ارزانتر صورت گرفته‌است. جایگزین معمول زعفران در غذا-در میان دیگران، زردچوبه و گلرنگ- یک زرد درخشان شعله‌ور ایجاد می‌کنند که به سختی با می‌توان آن را از زعفران تشخیص داد. رنگ‌دانه زعفران کروسین زردینه می‌باشد؛ این دربرداشت‌های کمتر خسته‌کننده کشف شده‌است. مطالعات چین در حال ادامه است. در اروپا رشته‌های زعفران ترکیبات کلیدی یک روغن معطر با نام «کروسینوم» را تشکیل می‌دادند، که شامل مواد رنگارنگی مانند آلکانت، خون اژدها (برای رنگ)، و شراب (دوباره برای رنگ) می‌بود. کروسینوم به عنوان عطر به موی سر افزوده می‌شد. یک کاربرد دیگر شامل مخلوط کردن زعفران با شراب برای تولید یک اسپری چسبناک زرد رنگ بود؛ این اسپری به‌طور فراوان به عنوان خشبوکننده هوا در آمفی تئاترهای رومی به کار می‌رف

استفاده‌های مردم عوام از زعفران به عنوان یک داروی گیاهی، افسانه‌ای و تاریخی است. زعفران به دلیل ضد نفخ بودن (خنثی کردن درد شکم و نفخ) و افزایش جریان خون لگن مورد استفاده قرار می‌گرفت. اروپاییان در قرون وسطی برای درمان اختلالات تنفسی مانند سرفه و سرماخوردگی، تب، آبله، سرطان، هیپوکسی و آسم استفاده می‌کردند. هدف‌های دیگر عبارت بودند از: اختلالات خون، بی خوابی، فلج، بیماری‌های قلبی، ناراحتی معده، نقرس، خون‌ریزی مزمن رحم، قاعدگی دردناک، آمنوره، کولیک نوزاد و اختلالات چشم. برای ایرانیان و مصریان باستان، زعفران یک محرک جنسی، یک پادزهر با کاربرد عمومی، یک محرک هضم غذا، و یک ایجادکننده مقاومت در برابر اسهال خونی و سرخک بود. پزشکان قدیمی اروپایی و دکترین امضا، رنگ زرد زعفران را نشانه‌ای از درمانی برای زردی قلمداد می‌کردند.

چگونه زعفران تقلبی را بشناسیم؟‌ چون زعفران بسیار گران‌قیمت می‌باشد، از قدیم سوداگران حقه باز در آن دستکاری می‌کردند. مهم‌ترین تقلبی که به عنوان زعفران صورت می‌گیرد گل رنگ می‌باشد که شباهتی به زعفران دارد و می‌تواند ایجاد رنگ زرد کند. گاهی برای اضافه شدن وزن به آن روغن یا آب نبات و عسل افشانه می‌کنند. بهترین نوع زعفران زعفرانی است که به آن دختر پیچ می‌گویند یعنی صد درصد طبیعی است و سر ریشه دست نخورده‌است مانند رشته‌ای نخ قرمز است که پایین آن سفید و نیمه بالای آن قرمز است. از موردهای دیگر تقلب در زعفران می‌توان اضافه نمودن نمک و شکر به زعفران را نام برد که جهت افزایش جرم آن صورت می‌گیرد همچنین کاکل ذرت به دلیل داشتن شباهت به دم زعفران گاهی رنگ آمیزی می‌شود و به جای زعفران فروخته می‌شود .

زعفران در صنایع مختلف تا کنون به خوی نقش ایفا کرده است که این صنایع از خوراک و دارو، تا پوشاک و حتی محصولات آرایشی بهداشتی دیده شده اند. زعفران علاوه بر اینکه به عنوان منبع درآمد به شمار می آید، به عنوان یک خوشبو کننده محیطی نیز شناخته می شود از دیرباز کار ساختن عطر با زعفران در میان افراد رونق داشته است. جالب این است که در گذشته های دور خوش عطر ترین فضا ها مخصوص به مکان هایی بود که با زعفران محیط را خوش بو می کرده اند. اما در این باره بحث هایی وجود دارد آیا ساختن عطر با زعفران مقرون به صرفه است؟ در صنایع همیشه باید به دنبال این بود که هزینه ها انقدر ارزش داشته باشند تا بتوان با خرید چیزهای کم هزینه زیاد انجام داد و از این کار راضی بود. حالا این جا این بحث به میان می آید که آیا خرید یک قطره عطر زعفران انقدر ها به صرفه است که بخواهیم برای آن هزینه کنیم؟ این یم قطره ۱۶ صدم گرم است! واقعا چرا باید این کار را انجام بدهیم. وقتی به میزان کمی از این گیاه دقت می کنیم یادمان می افتد که طلا هم همین حساسیت را دارد! ساختن عطر با زعفران از چه بخشی از این گیاه صورت می گیرد؟ زمانی که می خواهیم کار ساختن عطر با زعفران را شروع کنیم باید از کلاله مرغوب استفاده کنیم. در واقع برای یک گرم اسانس مرغوب زعفران باید چندین گرم کلاله در اختیار داشته باشیم .سافرانال بخشی مهم از رایحه دلپذیری است که انگیزه ساختن عطر با زعفران را در افراد ایجاد می کند. پیش از این از زعفران به طور مستقیم برای خوش عطر کردن محوطه ها استفاده می کردند اما حالا این گیاه قیمتی بیشتر مورد عنایت قرار گرفته و عطرها در محدوده آزمایشگاه و به طور کاملا حساس تهیه می شوند تا حتی کمی از این گیاه به دور ریخته نشود و ضایع نگردد حراست از فرمول ساختن عطر با زعفران فرمول هایی که در ساخت عطر با زعفران ایجاد شده اند فرمول های محرمانه ای هستند که در اختیار شرکت های خاصی هستند و این شرکت ها به شدت از ان محافظت می کنند. از سویی این عطر گران قیمت است و از طرفی رقبا نباید به سادگی به این دانش دست پیدا کنند. با توجه به این که عطر های کنونی و سلیقه مردم به سمت عطر های طبیعی رونق پیدا کرده است . .

مهم‌ترین ترکیبات موجود در زعفران شامل ترکیبات زرد رنگ که به خوبی در آب محلول‌اند (مشتقات کروستین)، ترکیبات تلخ از جمله پیکروکروسین که به ویژه مقوی معده می‌باشند، مواد معطر (اسانس) که مهم‌ترین ترکیب آن سافرانال می‌باشد که گاهی تا ۱درصد زعفران را تشکیل می‌دهد، روغن ثابت به میزان حداکثر ۱۰درصد، رطوبت حدود ۱۳۱۰ درصد و ترکیبات معدنی حدود ۵درصد می‌باشد

اسپانیا حتی یک تن تولید زعفران ندارد ولی حدود یکصد تن در سال ۱۳۹۳ زعفران صادر کرده‌است. امارات حتی یک مزرعه زعفران ندارد ولی جزو کشورهای عمده صادرکننده زعفران جهان است. افغانستان در سال ۱۳۷۰ حتی یک کیلو تولید زعفران نداشت اکنون سخن از ۱۴ تن تولید می‌کند. افغانستان برای صادرات زعفران خود به آمریکا و هند و چین هیچ مانع تعرفه‌ای ندارد. رقبای جدیدی از جمله افغانستان، یونان، مراکش، ترکیه و هند در زمینه تولید و تجارت زعفران فعال شده‌اند. چین با روش‌های گلخانه‌ای به تولید زعفران روی آورده‌است.

هرچند اغلب فکر می‌کنیم ادویه‌ها، فواید خاصی ندارند و صرفا ابزاری برای مزه دادن به غذا هستند، اما واقعیت این است که ادویه‌ها، حاوی مقادیر زیادی از مواد مغذی خاص مانند ویتامین ث می‌باشند. اسید اسکوربیک یا همان ویتامین ث، برای سلامت انسان فوق‌العاده ضروری است، چون باعث تحریک سیستم ایمنی بدن برای تولید گلبول‌های سفید می‌شود که خط مقدم دفاعی بدن در برابر بیماری‌ها بوده و همچنین برای تولید کلاژن، ضروری است، کلاژن هم برای تولید سلولی در بدن جهت ترمیم زخم و جراحت، رشد عضله، ترمیم رگ‌های خونی و تولید بافت، لازم است.

عده‌ای از پژوهشگران منشأ و جایگاه تاریخی زعفران را ایران می‌دانند و عده‌ای مانند پروفسور محمد یوس تینگ نیز بر این نظر هستند که جایگاه اولیه آن کشمیر هند بوده و از آنجا به ایران و یونان قدیم برده شده‌است. اما برابر نظر استاد براکریتی گوبتا اولین بار زعفران در دوره امپراتوری پارسی حدود ۵۰۰ سال قبل از میلاد وارد کشمیر هند شده‌است. اما در دوره امپراتوری مغول به صورت انبوه از ایران به کشمیر و منطقه بامبور کاروا در شرق سریناگار آورده شده‌است و از این دوره تاکنون کشت زعفران در کشمیر ادامه داشته‌است. زعفران از دیر باز بروی کمربند گسترده‌ای از اوراسیا کشت می‌شود و تولیدکننده‌های عمده آن از دوران باستان تاکنون ایران، اسپانیا، کشمیر و یونان بوده‌اند و بر تجارت این محصول تسلط دارند. همچنین این محصول در سافرون والدن بریتانیا نیز به‌طور موفق رشد کرده‌است. کشت زعفران در آمریکا برای نخستین بار در کلیسای اسونگفلدر در پنسیلوانیا شروع شد. در دهه‌های اخیر کشت آن به نیوزیلند، تاسمانی، و کالیفرنیا نیز گسترش یافته‌است. ایران نزدیک به ۹۰–۹۳ ٪ از تولید جهانی زعفران را در اختیار دارد و به عنوان صادرکننده اصلی در راس تمام سرزمین‌های زیر کشت زعفران به‌شمار می‌آید.

ظاهر زعفران را چگونه شناسایی کنیم؟‌ از لحاظ ریخت‌شناسی، دسته‌بندی زعفران از طریق مشخصه‌ها و ریخت برگ، کلاله، خامه، گلبرگ، کاسبرگ، پیاز (سوخ) و چمچهٔ آن انجام می‌گیرد. پیاز زعفران دارای الیاف قهوه‌ای‌رنگ است که در برخی گونه‌ها بسیار فشرده و در گونه‌هایی دیگر کم‌پشت‌تر می‌باشد و از ورای آن رنگ سفید پیاز به وضوح دیده می‌شود.